Nawigacja

PIERWSZE DNI W PRZEDSZKOLU | Uwagi dotyczące ubierania dziecka do przedszkola | W naszym przedszkolu | Podstawa programowa | Zalecane warunki i sposób realizacji podstawy programowej | Ankieta | „Dlaczego czytać dziecku na głos” | Zakres kompetencji , jakimi musi dysponować dziecko rozpoczynające naukę w I  klasie | Jak  rozwijać  w  dziecku  samodzielność ? | Pojedynek z fast foodem. | Wiek przedszkolny  w rozwoju człowieka | Odporność przedszkolaka | Główne zasady postępowania  z dzieckiem nadpobudliwym | Otwarcie Punktu Konsultacyjnego   dla rodziców | MOWA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM | KARAĆ DZIECKO, CZY NIE KARAĆ? | ”AGRESJA WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY -  PRZYCZYNY JEJ POWSTAWANIA I SPOSOBY ZAPOBIEGANIA” | Nagrody i kary w wychowaniu | Dziecko leworęczne | Zaburzenia emocjonalne u dzieci w wieku przedszkolnym | Najczęstsze wady wymowy  dziecka w wieku przedszkolnym  ich przyczyny | JAK CHRONIĆ MAŁE DZIECKO PRZED WYPADKIEM DROGOWYM | JAK CHRONIĆ MAŁE DZIECKO PRZED WYPADKIEM DROGOWYM2 | JAK CHRONIĆ MAŁE DZIECKO PRZED WYPADKIEM DROGOWYM3

Dla rodziców

Nagrody i kary w wychowaniu

 

      NAGRODY  I  KARY W  WYCHOWANIU

 

   Do najczęściej stosowanych metod wychowawczych należą nagrody i kary oraz nakazy i zakazy. Za zachowanie niepożądane stosuje się różnego rodzaju kary, które stanowią świadomy zabieg wychowawczy. Są one nieuchronnym skutkiem postępowania niezgodnego z ogólnie przyjętymi normami. Pojęcie kary obejmuje różnorodne próby eliminacji niewłaściwych poczynań dziecka. Jako narzędzie świadomego wychowania, kara musi być stosowana w zależności od tego, w jakim momencie rozwoju znajduje się dziecko, bowiem z założenia swego powinna wywoływać w nim poczucie winy oraz chęć poprawy.Kara  wymierzana w zdenerwowaniu, bez jakiegokolwiek przemyślenia, celem wyładowania na dziecku własnego zdenerwowania bywa często niesprawiedliwa i  poniżająca. Tymczasem w wychowaniu każda kara musi być przemyślana i uzasadniona. Ponadto przed wyborem odpowiedniej kary należy wysłuchać wyjaśnień i ewentualnych usprawiedliwień, poznać sytuację, w której zaistniało przewinienie i wyjaśnić należy dziecku przyczynę kary. Dziecko musi dokładnie wiedzieć za co otrzymało karę, która powinna  też być dostosowana do wieku dziecka, jego wrażliwości oraz do popełnionej winy. I tak, w stosunku do dziecka wrażliwego wystarczającą  karą będzie sama dezaprobata wyrażona w słowach lub sposobie bycia rodziców, zaś do dziecka niewrażliwego należy stosować mocniejszą wymówkę lub naganę w ostrym tonie. Należy jednak zawsze unikać gniewu i krzyku.

 Problem kar nabiera specjalnego znaczenia w przypadku dziecka trudnego wychowawczo. Często w związku z tym pojawiają się pytania: Jak karać dziecko? Jakie kary stosować i kiedy rezygnować z ich stosowania? W odpowiedzi należy więc przypomnieć naczelną zasadę stosowana w pedagogice, która brzmi następująco: w wychowaniu dziecka w żadnym przypadku kary nie mogą przeważać nad nagrodami oraz kary i nagrody muszą być dostosowane do przewinienia i zachowania.

     Rodzicom wydaje się często, że im silniejsza będzie nagroda lub kara, tym skuteczniejsze będzie jego oddziaływanie. Liczne badania dowodzą jednak, że to małe kary i małe nagrody mogą być skuteczniejsze w wychowaniu dziecka. Silna kara zwalnia dziecko z poczucia odpowiedzialności za swoje zachowanie. Jest zewnętrzna, nie może prowadzić do trwałych zmian w zachowaniu. Dziecko podporządkowuje się silnej karze ( bo nie ma wyboru ), słaba natomiast ale uzasadniona  kara doprowadza do wewnętrznych decyzji o zmianie zachowania. Podobnie działają silne i słabe nagrody. Silna nagroda wywołuje działanie dla samej nagrody. Słaba nagroda wymaga wewnętrznego uzasadnienia, dlaczego się podejmuje dane zachowanie. Dlatego może prowadzić do trwałych akceptowanych zmian w zachowaniu.

    Inną formą powstrzymywania dziecka od niepożądanych zachowań są już sugerowane wcześniej nagrody, które również powinny być stosowane z umiarem i taktem pedagogicznym, a także nakazy i zakazy. Są one nieodzowne w wychowaniu dziecka i dotyczą modyfikacji jego elementarnych pragnień. Nakazy mają na celu ukierunkowanie postępowań i zachowań dziecka zgodnie z życzeniami rodziców, lecz często wbrew jego woli. Zakaz natomiast ma powstrzymać dziecko przed określonym działaniem. Oba te sposoby ingerowania w zachowanie dziecka wyrażone są  krótką formą oraz mniej lub bardziej ostrym głosem. Dając jednak dziecku polecenie, trzeba dokładnie wiedzieć, czego się chce. Nakazy zbyt arbitralne powodują raczej bunt niż posłuszeństwo, a niewłaściwe próby wymuszania posłuchu wzmacniają tylko upór. Wystarczy, gdy dziecko powoli przyzwyczai się ustępować wobec rozsądnych wymagań, prawie nie potrzeba, by czuło, iż ustępuje wobec siły. Przy jasno sprecyzowanych wymaganiach i konsekwencji w postępowaniu         z dzieckiem kara w postaci zakazu jest bezpieczna dla jego zdrowia fizycznego   i psychicznego. Staje się szkodliwa wówczas, gdy spada na dziecko nieoczekiwanie, jako następstwo wykroczeń wobec nieznanych mu wymagań, doznaje wówczas poczucia niesprawiedliwości i krzywdy.

  Kary cielesne uważane są za najmniej skuteczne i niosą ze sobą najbardziej krótkotrwałe efekty pozorne lub często mijają się z celem, ponieważ mogą wyzwolić poczucie niepewności, niepokój, a nawet utrwalić upór, zawziętość oraz skłonności do kłamstwa.

     U dzieci karanych w ten sposób mogą pogłębić się nawet wyżej wymienione zaburzenia zachowania, bowiem powstaje poczucie ciągłego zagrożenia wywołującego trwałe lęki i głębokie urazy psychiczne. Mogą wystąpić różnego rodzaju kompleksy trwające nieraz przez całe życie, jak poczucie osamotnienia oraz niewiara we własne siły, nieufność wobec ludzi, zamykanie się w sobie, chęć zemsty i agresja.

Szczegółowe opracowanie systemu kar i nagród to sprawa niełatwa. Ważne jest, aby wszyscy członkowie ujednolicili wymagania w stosunku do dziecka oraz ustalili sposób nagradzania i karania.

 Należy wziąć pod uwagę następujące czynniki w stosowaniu nagród i kar:

- Nagroda i kara muszą być adekwatne do osiągnięć i przewinień dziecka.

- Podstawowym warunkiem, aby system odniósł pozytywne skutki jest     konsekwencja w karaniu i nagradzaniu.

- W przydzielaniu nagród, a zwłaszcza  w wymierzaniu kar należy zachować   umiar.

- W rodzinie nie można stosować podziału na karzących i nagradzających, bowiem jest to sytuacja bardzo niepożądana z uwagi na jej ujemne skutki wychowawcze.   

- Jeżeli stosowanie kar jest konieczne, trzeba łączyć je z nagrodą; najpierw karzemy niewłaściwe zachowanie, następnie doprowadzamy do wystąpienia zachowania właściwego i wówczas je nagradzamy. Należy zauważyć każdą poprawę w zachowaniu dziecka.

 

- Stosując w wychowaniu system nagród i kar, pamiętajmy o potrzebie uwzględniania ważnej zasady – indywidualizacji, gdyż każde dziecko jest inne. Jedno jest bardzo wrażliwe, szybko i mocno reaguje na uwagi, a inne posiada silny, odporny system nerwowy. Dla jednego dziecka karą wystarczająco skuteczną będzie ciche, indywidualne zwrócenie uwagi, inne natomiast zareaguje dopiero w wyniku głośnej i zdecydowanej nagany, czego jeszcze inne w ogóle nie zauważy.

Każdemu dziecku, nawet w sytuacjach niepowodzeń, potrzebne są wyrazy uznania i pochwały, a nawet serdeczność i przebaczenie wykroczeń. Z postaw przede wszystkim rodziców, a później wychowawców dziecko czerpie poczucie własnej wartości, bez którego nie jest zdolne wytworzyć w sobie poczucia wiary w siebie i poczucia ludzkiej godności.  

Literatura:                                                                                                                                     J. Maciaszek – „Nagroda i kara w wychowaniu dziecka”                                                                                S. Mika – „Skuteczność kar w wychowaniu”                                                                                              I. Bajszczak – „O dyscyplinie w wychowaniu

                                                                    Opracowała:  mgr Bożena Buż                                                                                                                           

Wiadomości

Kontakt

  • Przedszkole Publiczne nr 43 w Rzeszowie
    ul.Cicha 5
    35-326 Rzeszów

  • dyrektor: 177483470
    księgowość: 177483473

Galeria zdjęć

Niedziela 26.10.2014

Ilość odwiedzin: 339946