Nawigacja

W naszym przedszkolu | Podstawa programowa | Zalecane warunki i sposób realizacji podstawy programowej | Ankieta | „Dlaczego czytać dziecku na głos” | Zakres kompetencji , jakimi musi dysponować dziecko rozpoczynające naukę w I  klasie | Jak  rozwijać  w  dziecku  samodzielność ? | Pojedynek z fast foodem. | Wiek przedszkolny  w rozwoju człowieka | Odporność przedszkolaka | Główne zasady postępowania  z dzieckiem nadpobudliwym | Otwarcie Punktu Konsultacyjnego   dla rodziców | MOWA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM | PIERWSZE DNI W PRZEDSZKOLU | KARAĆ DZIECKO, CZY NIE KARAĆ? | ”AGRESJA WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY -  PRZYCZYNY JEJ POWSTAWANIA I SPOSOBY ZAPOBIEGANIA” | Nagrody i kary w wychowaniu | Dziecko leworęczne | Zaburzenia emocjonalne u dzieci w wieku przedszkolnym | Najczęstsze wady wymowy  dziecka w wieku przedszkolnym  ich przyczyny | JAK CHRONIĆ MAŁE DZIECKO PRZED WYPADKIEM DROGOWYM | JAK CHRONIĆ MAŁE DZIECKO PRZED WYPADKIEM DROGOWYM2 | JAK CHRONIĆ MAŁE DZIECKO PRZED WYPADKIEM DROGOWYM3

Dla rodziców

Dziecko leworęczne

 

Ważnym elementem w rozwoju ruchowym dziecka jest prawidłowy przebieg procesu lateralizacji. Jest to postępujący w trakcie rozwoju ruchowego proces, w wyniku którego kształtuje się przewaga jednej strony ciała nad drugą.

Lateralizację czynności  nazywa się też „asymetrią funkcjonalną” półkul mózgowych. Rozwija się w ciągu życia dziecka. Lateralizacja jest niezwykle korzystna dla człowieka, bowiem przewaga jednej ręki nad drugą, przy jednoczesnej ruchowej koordynacji obydwu rąk, pozwala na osiągnięcie wysokiego stopnia sprawności, a zarazem ekonomii motorycznej.
Przewaga jednej strony ciała nad drugą wiąże się z dominacją jednej z półkul mózgowych. Nasila i ustala się ona stopniowo wraz z wiekiem i ogólnym rozwojem dziecka. Postępujący proces lateralizacji – czyli przewagi jednej ze stron ciała, jest jednym z aspektów, a zarazem czynników rozwoju ruchowego dziecka.

 Uwzględnienie czynnika asymetrii funkcjonalnej mózgu bądź  jego braku, prowadzi do wyodrębnienia dwóch modeli lateralizacji:

·        jednorodną (lewostronną i prawostronną)

·        niejednorodną (nieustaloną i skrzyżowaną)

Lateralizacja prawostronna oznacza, że przewagę ma prawa strona ciała. Związane jest to z dominacją lewej półkuli mózgowej. Ten model lateralizacji uznawany jest za charakterystyczny dla populacji ludzkiej.
Lateralizacja lewostronna, to dominacja prawej półkuli, a w związku z tym przewaga lewej ręki, lewej nogi i lewego oka.
Lateralizację skrzyżowaną charakteryzuje wyraźna przewaga czynnościowa narządów ruchu i zmysłów, ale dominujące narządy znajduję się po obu stronach osi ciała np. dziecko leworęczne, prawooczne, lewonożne.
Lateralizacja nieustalona (słaba) ma miejsce w przypadku braku dominacji poszczególnych narządów ruchu i zmysłu np. lewooczność, oburęczność i prawonożność. Związana jest ze zwolnionym, opóźnionym procesem lateralizacji.
Oburęczność może być zjawiskiem przemijającym (tempo rozwoju lateralizacji jest zwolnione). Mówimy wówczas o oburęczności pierwotnej. Oburęczność wtórna ma miejsce wtedy, gdy jest konsekwencją treningu lub przestawienia leworęcznego dziecka na rękę prawą.
Normę i patologię procesu lateralizacji rozpatruje się pod kątem modelu lateralizacji, tempa rozwoju oraz neurofizjologicznego jej podłoża. Za prawidłowe uznaje się modele lateralizacji jednorodnej.
Lateralizacja nieustalona i skrzyżowana uważana bywa za patologię najczęściej wówczas, gdy występuje powyżej 10 roku dziecka.

Jeżeli zauważamy, że nasze dziecko:

·         posługuje się sprawnie obiema rękami - na przemian pisze, rysuje ręką lewą i prawą, nie preferując żadnej z nich;

·         cechuje słaba sprawność manualna, której może towarzyszyć ogólna niezręczność ciała;

·         ma trudności w orientacji w stronach swojego ciała;

·         ma trudności w określaniu kierunków przestrzennych

możemy podejrzewać zaburzenia w procesie lateralizacji.

Nieprawidłowa lateralizacja nie musi być powodem niepokoju, dopóki nie towarzyszą jej dodatkowe zaburzenia tj.: zaburzenia motoryczne, zaburzenia percepcji wzrokowej, orientacji w przestrzeni i wtórne zaburzenia emocjonalne.

Pamiętaj nie zmieniaj stron dziecka!!! Dzieci leworęczne przestawiane na „siłę” prezentują zaburzenia osobowości. Obserwuje się u nich zaburzenia emocjonalne: płaczliwość, lękliwość lub ataki złości, agresji. Zaburzenia nerwicowe objawiają się jąkaniem, moczeniem nocnym. Kształtuje się u nich poczucie mniejszej wartości, lękowa postawa wobec otoczenie, unikanie kontaktów społecznych oraz nadpobudliwość psychomotoryczną. Utrwala się też niechęć do przedszkola, szkoły i zajęć dydaktycznych.

Leworęczność powinna być traktowana jako jedna z wielu cech indywidualnych człowieka. Obserwacje, bądź wątpliwości warto skonsultować z pedagogiem lub psychologiem.

             Sposoby i metody, dzięki którym można ustalić leworęczność lub praworęczność:

¨     metoda swobodnej obserwacji ( wg J. Kramer ) – należy obserwować, którą rękę podnosi dziecko zgłaszając się do odpowiedzi, którą otwiera drzwi i okna, wyłącza światło itp.;

¨     obserwacja prawo i leworęczności podczas zabawy (wg J. Kramer) – zabawa jest dobrą okazją do obserwacji, którą ręką posługuje się ono precyzyjniej np. podczas zabaw klockami, układaniem puzzli, rysowaniem itp.

¨     metoda badawcza – chwytanie toczącej się po podłodze piłki, rzucanie piłki do celu, odbijanie piłki o ziemię, mycie zębów;

¨     ustalenie dominującej nogi – zdejmowanie butów, silne kopnięcie, dokładne kopnięcie, wchodzenie lub schodzenie ze stopnia;

¨     ustalenie dominującego ucha – dziecko sadza się przy stole z rękami na kolanach, prosi się je o wzięcie leżącego przed nim zegarka i posłuchanie jego tykania (należy odnotować, do którego ucha dziecko przyłoży zegarek);  można również stanąć za dzieckiem i powiedzieć coś do niego szeptem, wówczas należy ustalić, w którą stronę dziecko odwraca głowę z dominującym uchem do tyłu;

¨     ustalenie dominującego oka – dziecko ma patrzeć na wskazany przedmiot przez kalejdoskop, albo dziurkę od klucza;

 

Lateralizacja jest integracyjnym procesem rozwoju - również i na tym polu możemy wspomagać rozwój naszego dziecka. Oto kilka prostych zabaw, ćwiczeń, dzięki którym dzieci lepiej poznają i będą różnicować stronę lewą od prawej, będą swobodniej orientować się w schemacie własnego ciała oraz w kierunkach przestrzennych, a także mogą doskonalić percepcję wzrokową i koordynację wzrokowo - ruchową, oraz zdolności manualne.

1.     Orientacja w schemacie ciała:

o    podaj mi proszę zabawkę, która leży po lewej stronie, dotknij prawego ucha, pokaż lewe oko, co widzisz po swojej prawej stronie, itp.;

o    zdalnie sterowany miś: dziecko bawi się misiem, a my wskazujemy mu drogę do skarbu: misiu, idź dwa kroki w lewo, teraz prosto, a teraz skręć w prawo i idź aż do poduszki, zobacz - co jest za poduszką?;

o    chwytanie/rzucanie piłki raz lewą, raz prawą ręką (ze wskazaniem, którą ręką należy łapać).

2.     Percepcja wzrokowa:

o    układanki, puzzle, rozcinanki, które składamy z elementów w całość;

o    zauważanie różnic i podobieństw pomiędzy podobnymi ilustracjami, zdjęciami;

o    układanie wg wzoru;

o    komponowanie własnych wzorów;

o    zabawy plasteliną, ciastoliną - modelowanie.

3.     Koordynacja wzrokowo-ruchowa:

o    kreślenie w powietrzu kształtów geometrycznych, liter, cyfr;

o    kreślenie linii poziomych, pionowych, ukośnych, kształtu koła;

o    rysowanie tzw. leniwej ósemki;

o    rysowanie, malowanie na dużych arkuszach;

o    wypełnianie konturów;

o    rysowanie po śladzie - tzw. ćwiczenia grafomotoryczne;

o    obrysowanie, rysowanie z wykorzystaniem szablonów wewnętrznych i zewnętrznych;

o    malowanie palcami, z wykorzystaniem obu rąk;

o    wycinanie nożyczkami;

o    nawlekanie korali, makaronu, słomek, itp.

4.     Zdolności manualne:

o    wydzieranki papierowe;

o    nawijanie nici na szpulkę;

o    zbieranie małych elementów, np. grochu

o    zajęcia plastyczne z wykorzystaniem różnorodnych materiałów i technik;

 

Nauczyciel i rodzice aby umożliwić dziecku leworęcznemu dobry start w szkole, powinni przestrzegać następujących zasad ( wg. M. Bogdanowicz).

Zasady pracy z dzieckiem leworęcznym:

1.     Właściwa postawa wobec leworęczności.
Leworęczność należy traktować jako naturalne zjawisko jak praworęczność, nie wolno przestawiać dziecka leworęcznego na siłę na prawą rękę. Należy mu stworzyć w klasie i w domu odpowiednią atmosferę do nauki, nie może ono czuć się gorsze, gdyż wtedy traci wiarę we własne możliwości. Rodzice i nauczyciele winni akceptować dziecko takie jakie jest, nie dawać mu odczuć, że jest inne. Wtedy będzie ono miało odpowiednie warunki do rozwoju.

2.     Wczesna diagnoza dziecka leworęcznego.
Proces lateralizacji kończy się w wieku szkolnym, toteż diagnozy należy dokonać w wieku 5- 6 lat. Obejmuje ona lateralizację, rozwój motoryki, orientację w schemacie własnego ciała i w przestrzeni. Ocenia się również poziom rozwoju umysłowego.

3.     Trafna diagnoza co do postępowania z dzieckiem leworęcznym.
Przy podejmowaniu takich decyzji przestrzegamy zasady nie przeuczania dzieci:

·        lewostronnie zlateralizowanych,

·        oburęcznych i lewoocznych,

·        mało sprawnych motorycznie,

·        opóźnionych w rozwoju umysłowym,

·        nie akceptujących prób przeuczania.

4.     Prawidłowa postawa ciała dziecka leworęcznego podczas pisania.
Duży wysiłek jaki dzieci wkładają w naukę pisania , nadmierne napięcie mięśni powoduje, że są one przygarbione, schylają głowę zbyt nisko lub ją przekrzywiają.
Prawidłowa postawa to:

·        obie stopy oparte o podłogę, przedramiona o stół, plecy proste,

·        tułów nie może opierać się o ławkę,

     Dziecko nie może mieć sąsiada z lewej strony ławki, gdyż ogranicza to swobodę pisania lewej ręki. Najlepiej gdy światło pada na zeszyt z góry lub z prawej strony.

5.     Właściwe ułożenie zeszytu.
Zeszyt leży na ławce na lewo od osi ciała piszącego dziecka , w pewnej odległości od dolnego brzegu ławki. Ułożony jest na stole ukośnie, lewy górny róg skierowany jest do góry, prawy ku dołowi. Takie ułożenie pozwala na wzrokowa kontrolę pisanego tekstu, dziecko nie zasłania sobie ręką.

6.     Przybór do pisania.
Należy zwracać szczególną uwagę na pochylenie przyboru do pisania.
Dłoń opiera się o blat stołu, palce lewej ręki przesuwają się w prawo zawsze pod linią. W ten sposób pismo zabezpieczone jest przed rozmazywaniem.
W początkowym etapie nauki pisania bardzo dobrze jest stosować ołówek. Doskonałą pomocą do ćwiczeń w utrzymywaniu właściwego pochylenia przyboru są odpowiednie nasadki, które obecnie można już kupić w wielu sklepach.

7.     Organizacja ruchów pisania.
W całym procesie wyrabiania u dziecka właściwych nawyków podczas pisania ważne jest:

·        dbanie o prawidłowe zapisywanie liter,

·        trening w zakresie płynnego przesuwania ręki od lewej do prawej strony zeszytu.

8.     Ćwiczenia odprężające.
Ten rodzaj ćwiczeń jest niezbędny, jest formą relaksu. Praktykuje się np. rysowanie kresek w różnych kierunkach, kiedy dziecko stoi i w sposób nieskrępowany trzyma ołówek. Zapobiega się w ten sposób kurczowemu trzymaniu przyboru do pisania. Ręka się odpręża w nadgarstku "trzepanie dłonią", bądź też zmienia się napięcie mięśniowe z postępującym rozprężeniem "ściśnięcie palców i otwarcie".

Zasady te muszą być przestrzegane w trakcie wspomagania rozwoju dzieci leworęcznych.

Opracowała:  Bożena Buż

Bibliografia:

1.      M. Bogdanowicz „Leworęczność u dzieci”,

2.      H. Spionek „Dziecko leworęczne”,

3.      M. Bogdanowicz „Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym” M. Bogdanowicz „Ćwiczenia grafomotoryczne przygotowujące do nauki pisania wg Hany Tymichovej”, Gdańsk 1998,

 
 

 

 

 

 

 

Wiadomości

Kontakt

  • Przedszkole Publiczne nr 43 w Rzeszowie
    ul.Cicha 5
    35-326 Rzeszów

  • dyrektor: 177483470
    księgowość: 177483473

Galeria zdjęć

Środa 20.08.2014

Ilość odwiedzin: 327025